Thứ Năm, 18/08/2022 9:34 chiều

Điểm mới của Bộ luật Lao động về tăng tuổi hưởng lương hưu

06/02/2021, Dịch vụ luật sư, Lao động - Bảo hiểm xã hội, Tư vấn pháp luật, 132 Lượt xem

ĐIỂM MỚI CỦA BỘ LUẬT LAO ĐỘNG VỀ TĂNG TUỔI HƯỞNG LƯƠNG HƯU VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG

Theo quy định của Bộ luật Lao động năm 2012, người lao động làm việc trong điều kiện bình thường, nam đủ 60 tuổi, nữ đủ 55 tuổi thì sẽ đủ điều kiện về tuổi để hưởng lương hưu. Tuy nhiên, theo quy định tại Điều 169 của Bộ luật Lao động năm 2019 đã quy định cụ thể về Tuổi nghỉ hưu của người lao động như sau:

Điều 169. Tuổi nghỉ hưu

    1. Người lao động bảo đảm điều kiện về thời gian đóng bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội được hưởng lương hưu khi đủ tuổi nghỉ hưu.

    2. Tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường được điều chỉnh theo lộ trình cho đến khi đủ 62 tuổi đối với lao động nam vào năm 2028 và đủ 60 tuổi đối với lao động nữ vào năm 2035.

    Kể từ năm 2021, tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường là đủ 60 tuổi 03 tháng đối với lao động nam và đủ 55 tuổi 04 tháng đối với lao động nữ; sau đó, cứ mỗi năm tăng thêm 03 tháng đối với lao động nam và 04 tháng đối với lao động nữ.

      3. Người lao động bị suy giảm khả năng lao động; làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn có thể nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn nhưng không quá 05 tuổi so với quy định tại khoản 2 Điều này tại thời điểm nghỉ hưu, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

      4. Người lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao và một số trường hợp đặc biệt có thể nghỉ hưu ở tuổi cao hơn nhưng không quá 05 tuổi so với quy định tại khoản 2 Điều này tại thời điểm nghỉ hưu, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

      5. Chính phủ quy định chi tiết Điều này.”

    Tăng tuổi hưu là cần thiết nhằm đáp ứng nguồn nhân lực phát triển kinh tế – xã hội, phát huy khả năng người lao động, ứng phó thách thức từ già hóa dân số, bảo đảm tính bền vững của quỹ bảo hiểm, thúc đẩy bình đẳng giới qua việc thu hẹp khoảng cách tuổi nghỉ hưu giữa nam và nữ… Điều này phù hợp chủ trương, đường lối của Đảng và xu hướng phát triển. Nghị quyết số 28-NQ/TW của Hội nghị trung ương 7 khóa XII về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội ban hành ngày 23-5-2018 nêu rõ: “Điều chỉnh tuổi nghỉ hưu cần có tầm nhìn dài hạn và có lộ trình phù hợp với tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm, thất nghiệp; không gây tác động tiêu cực đến thị trường lao động”.

    Ngoài ra, Chính phủ đã ban hành Nghị định 135/2020/NĐ-CP quy định về về tuổi nghỉ hưu. Theo đó, tuổi nghỉ hưu của người lao động sẽ tăng từ năm 2021. Vậy, khi tăng tuổi nghỉ hưu cho người lao động sẽ có lợi hay có hại?

    Theo quy định tại Điều 4 Nghị định 135/2020/NĐ-CP quy định chi tiết khoản 2 Điều 169 Bộ luật Lao động 2019, kể từ ngày 01/01/2021, tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường là đủ 60 tuổi 03 tháng đối với lao động nam và đủ 55 tuổi 04 tháng đối với lao động nữ. Sau đó, cứ mỗi năm tăng thêm 03 tháng đối với lao động nam cho đến khi đủ 62 tuổi vào năm 2028 và cứ mỗi năm tăng thêm 04 tháng đối với lao động nữ cho đến khi đủ 60 tuổi vào năm 2035.

    Như vậy, từ năm 2021, tuổi nghỉ hưu đối với nam là 60 tuổi 03 tháng (tăng 03 tháng so với hiện tại), tuổi nghỉ hưu đối với nữ là 55 tuổi 04 tháng (tăng 04 tháng so với hiện tại). Đồng thời, độ tuổi này sẽ tăng dần theo lộ trình đến năm 2028 và 2035. Vậy, với độ tuổi nghỉ hưu theo hướng tăng dần từ năm 2021 thì có lợi hay có hại?

    Căn cứ vào các yếu tố kinh tế – xã hội của nước ta hiện nay và nhằm thể chế hóa tinh thần của Nghị quyết 28-NQ/TW ngày 23/5/2018, việc tăng tuổi nghỉ hưu cho người lao động vì 04 lý do sau đây:

      Thứ nhất: Tránh tình trạng thiếu hụt lao động trong khoảng 20 năm tới do quá trình già hóa dân số.

      Hiện nay, Việt Nam đang trong quá trình già hóa dân số, tỷ lệ người trong độ tuổi có khả năng lao động đang giảm và tỷ lệ số người phụ thuộc đang tăng lên. Lực lượng lao động tham gia thị trường lao động của Việt Nam trong những năm gần đây đang tăng chậm cả về số lượng và tỷ lệ và sẽ đối mặt với nguy cơ thiếu hụt trong tương lai. Do đó, việc tăng tuổi nghỉ hưu cho người lao động là cần thiết và tránh tình trạng thiếu hụt lao động trong khoảng 20 năm tới do quá trình già hóa dân số.

      Thứ hai: Cân đối quỹ bảo hiểm xã hội và mở rộng phát triển đối tượng tham gia BHXH, điều chỉnh chính sách hưu.

      Việc tăng tuổi nghỉ hưu cho người lao động có thể điều chỉnh được chế độ hưu trí và vừa đảm bảo cân đối quỹ BHXH. Cụ thể, theo tính toán của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, nếu không tăng tuổi nghỉ hưu thì năm 2020, mức thu Quỹ BHXH sẽ bằng mức chi và đến 2037, cán cân thu chi cân bằng, do đó phải lấy ngân sách bù vào.

      Thứ ba: Tham khảo kinh nghiệm, thông lệ của các quốc gia trên thế giới quy định về xác – định tuổi nghỉ hưu nhằm hội nhập thế giới.

    Theo thống kê, tuổi nghỉ hưu của các nước trên thế giới phổ biến là trên 60 đối với nữ, trên 62 đối với nam. Theo đó, việc tăng tuổi nghỉ hưu cho người lao động cũng nhằm lý do hội nhập với thế giới khi tuổi nghỉ hưu được thiết lập ở độ tuổi phổ biến là 60-62 và không phân biệt giới hạn riêng cho nam hay nữ.

    Thứ tư: Việc tăng tuổi nghỉ hưu lên Nam 62 tuổi, Nữ 60 tuổi là cần thiết, tránh việc phải điều chỉnh đột ngột lên mức quá cao trong tương lai và hầu hết các quốc gia khi điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu đều có một lộ trình để thu hẹp dần khoảng cách về tuổi nghỉ hưu giữa nam và nữ.

    Bên cạnh các ưu điểm như đã nói, việc tăng tuổi hưu ảnh hưởng trực tiếp lợi ích người lao động. Người lao động phải kéo dài thời gian làm việc, vừa tăng tiền đóng bảo hiểm xã hội, lại vừa bị giảm thời gian hưởng. Với người lao động trực tiếp, mức độ tác động sẽ lớn hơn so người lao động là công chức, viên chức.

    Tương tự, người sử dụng lao động cũng đóng bảo hiểm nhiều hơn cho người lao động. Việc sử dụng người lao động cao tuổi trong một số lĩnh vực mang lại hiệu quả khi nhóm người này phát huy được kinh nghiệm, tri thức, khả năng. Nhưng trong lĩnh vực lao động trực tiếp, việc này lại có thể ảnh hưởng năng suất lao động, gây nguy cơ mất an toàn… Khác với khu vực hành chính sự nghiệp, ở khu vực thị trường, nhiều doanh nghiệp vẫn ngại ngần khi sử dụng người lao động cao tuổi.

    Việc tăng tuổi hưu còn ảnh hưởng thị trường lao động – việc làm. Ở phương diện tích cực, điều này giúp tăng chất lượng lao động khi tận dụng nhân lực có trình độ chuyên môn cao thay vì để lực lượng này về hưu sớm; những người chuẩn bị tham gia thị trường lao động có thêm thời gian trau dồi trình độ chuyên môn, tay nghề. Nhưng ở phương diện còn lại, việc này gây ra khó khăn trong giải quyết việc làm cho lao động trẻ…

    Như vậy, một trong những điều quan trọng là phải tháo gỡ băn khoăn thắc mắc, giúp người lao động và người sử dụng lao động nhận thức việc bảo đảm tính bền vững của quỹ bảo hiểm cũng là vì lợi ích của người lao động, người sử dụng lao động, hạn chế gây ra xáo trộn, bảo đảm ổn định thị trường lao động. Việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu theo lộ trình, áp dụng tuổi nghỉ hưu sớm, muộn với từng nhóm đối tượng đặc thù, tăng quyền của người lao động trong quan hệ lao động, thêm cơ hội để người lao động giao kết nhiều hợp đồng lao động với nhiều người sử dụng lao động,… cũng là nhằm mục đích đó.

    Như vậy, với những lý do và phân tích trên cho thấy việc tăng tuổi nghỉ hưu cho người lao động là cần thiết nhằm tránh tình trạng thiếu hụt lao động trong khoảng 20 năm tới và đảm bảo cân đối Quỹ bảo hiểm xã hội trong dài hạn. Tuy nhiên, việc tăng tuổi nghỉ hưu cũng đứng trước những khó khăn nhất định vì sẽ không đảm bảo sức khỏe cho người lao động vì khi đó sức khỏe của người lao động đã yếu, trí tuệ sẽ không còn đủ minh mẫn để làm việc tiếp được và đặc biệt là mối lo của người lao động trẻ sẽ không có nhiều công việc dẫn đến tình trạng thất nghiệp nhiều.

    Do vậy, để tránh gây “sốc” cho thị trường lao động và cân bằng thích nghi của xã hội về việc tăng tuổi nghỉ hưu, Nghị định 135/2020/NĐ-CP đã điều chỉnh tăng dần tuổi nghỉ hưu theo lộ trình, một năm sẽ tăng lên 03 tháng cho đến năm 2028 (Nam) và 04 tháng cho đến năm 2035 (Nữ). Việc tăng tuổi nghỉ hưu theo lộ trình sẽ giúp doanh nghiệp và người lao động thích ứng dần với quy định mới, không gây sốc cho cả doanh nghiệp và NLĐ, góp phần ổn định chính trị – xã hội. Chính phủ và các cơ quan liên quan cũng cần xây dựng chính sách, giải pháp đồng bộ nhằm phát huy tối đa tác động tích cực, hạn chế đến mức thấp nhất tác động tiêu cực, xây dựng phương án ứng phó tình huống mất cân bằng thị trường lao động, hài hòa lợi ích người lao động và người sử dụng lao động.

    V&HM tổng hợp

    Website: https://vanhoangminhlaw.vn

    Email: vanhoangminhlaw@gmail.com

    Hotline: 0985 158 595

    Địa chỉ: 422 (tầng 3) Võ Văn Kiệt, Phường Cô Giang, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh